2 kwietnia obchodziliśmy dwudziestą rocznicę uchwalenia Konstytucji Rzeczposoplitej Polskiej z 1997r. przez Zgromadzenie Narodowe (sejm i senat). Dokument został przyjęty przez obywateli w referendum konstytucyjnym, następnie podpisany przez prezydenta wszedł w życie 17 października 1997r.

Konstytucja jest najważniejszym aktem pranym w państwie. Jest ustawą zasadniczą i ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie. Polska konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów podzielonych na 243 artykuły.

Preambuła czyli uroczysty wstęp do konstytucji, który wskazuje do jakich wartości dokument się odwołuje:

„… my, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł, równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego - Polski, wdzięczni naszym przodkom za ich pracę, za walkę o niepodległość okupioną ogromnymi ofiarami, za kulturę zakorzenioną w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu i ogólnoludzkich wartościach, nawiązując do najlepszych tradycji Pierwszej i Drugiej Rzeczypospolitej, zobowiązani, by przekazać przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku, złączeni więzami wspólnoty z naszymi rodakami rozsianymi po świecie, świadomi potrzeby współpracy ze wszystkimi krajami dla dobra Rodziny Ludzkiej, pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność, w poczuciu odpowiedzialności przed Bogiem lub przed własnym sumieniem, ustanawiamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej jako prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, współdziałaniu władz, dialogu społecznym oraz na zasadzie pomocniczości umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot. Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej.”

Do najważniejszych zasad Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. należą:

- zasada demokratycznego państwa prawnego:

„Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. […] Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.” . (Art. 2,7) - zasada zwierzchniej władzy narodu: „Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.” (Art. 4)

- zasada podziału władzy:

„Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. […} Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. (Art. 10)

- zasada pluralizmu politycznego:

„Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa. […] Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.”(Art. 11,12)

- zasada republikańskiej formy rządów:

Zasada ta nie została wyrażona wprost w Konstytucji z 1997r. Mimo to znajduje swój wyraz w oficjalnej nazwie państwa – Rzeczpospolita Polska. W języku polskim słowo „Rzeczpospolita” jest odpowiednikiem słowa „republika”. (Art. 2,7)

- zasada decentralizacji władzy państwowej i samorządowej:

„Ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej. […] Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej.” (Art. 15,16)

Ludzie od wielu stuleci odczuwali potrzebę ugruntowania ustroju politycznego w porządku praw fundamentalnych, niezmiennych lub przynajmniej takich, które niełatwo zmienić. Generalnie konstytucje stabilizują ład społeczny i najlepiej jest to realizowane w społeczeństwach już  ustabilizowanych, pewnych swych wartości.